Sosyal kaygı, başkaları tarafından olumsuz değerlendirilme, eleştirilme ya da küçük düşme korkusunun sosyal ortamlarda yoğun bir sıkıntıya ve kaçınmaya dönüşmesidir. Basit bir utangaçlıktan farklı olarak iş, okul ve ilişkiler gibi alanlarda belirgin kısıtlamalara yol açabilir.
Sosyal kaygı terapisi; başkaları tarafından olumsuz değerlendirilme, utanma ya da küçük düşme korkusunun sosyal ortamlarda yarattığı yoğun kaygıyı ve kaçınmayı azaltmayı amaçlar. Bilişsel davranışçı terapi, sosyal kaygı bozukluğunda NICE tarafından önerilen ve etkinliği en kapsamlı araştırılmış yöntemdir. Klk. Psk. Meltem Şahin, Bostancı'daki ofiste ve online olarak çalışmaktadır.
Hazırlayan: Klk. Psk. Meltem Şahin · Son güncelleme:
Toplantıda söz almak, yeni insanlarla tanışmak, telefonla konuşmak ya da başkalarının önünde yemek yemek gibi gündelik durumlar, sosyal kaygı yaşayan biri için günler öncesinden endişe kaynağı olabilir. Kızarma, titreme, terleme ya da sesin titremesi gibi bedensel belirtiler, "herkes fark edecek" düşüncesiyle birleşerek kaygıyı daha da artırır.
İyi haber şu ki sosyal kaygı, psikoterapiyle iyi sonuç alınan alanlardan biridir. Terapide kaygıyı besleyen düşünceler, kaçınma ve güvenlik davranışları birlikte ele alınır ve sosyal durumlara adım adım yeniden alan açılır.
Sunum, toplantı ve sınıf ortamında yoğun kaygı.
Sohbet başlatmakta ve sürdürmekte zorlanma.
Eleştirilmek ya da küçük düşmek endişesi.
Kızarma, titreme ve terleme fark edilecek korkusu.
Davetleri, telefonları ya da fırsatları geri çevirme.
Kariyer ve eğitim fırsatlarının kısıtlanması.
Sosyal kaygıyla çalışırken çoğunlukla Bilişsel Davranışçı Terapi temel alınır. Çalışma, kaygıyı sürdüren döngünün birlikte haritalanmasıyla başlar.
Sosyal bir durumdan önce ve sırasında aklınızdan geçen düşünceler ("Söyleyecek bir şey bulamayacağım", "Sıkıcı olduğumu düşünecekler"), dikkatin kendinize yönelmesi ve rahatlamak için yaptığınız şeyler incelenir. Bu döngü anlaşıldığında, nereden müdahale edilebileceği de netleşir.
Göz temasından kaçınmak, söyleyeceklerini önceden prova etmek, telefonla meşgul görünmek ya da hep aynı kişinin yanında durmak gibi davranışlar kısa vadede kaygıyı azaltır; ancak korkulan şeyin gerçekte olup olmadığını öğrenmeyi engeller. Terapide bu davranışlar adım adım bırakılır.
Kaçınılan durumlar, en az zorlayıcıdan en zorlayıcıya doğru sıralanır ve sizin hızınızda, planlı biçimde denenir. Her deneme, "olursa ne olur?" sorusunun gerçek hayatta sınanması anlamına gelir.
Sosyal kaygı, "yetersizim" ya da "kabul görmem için kusursuz olmalıyım" gibi daha eski inançlarla bağlantılıysa, Şema Terapi yaklaşımı sürece eklenebilir. Geçmişteki zorlayıcı sosyal deneyimlerin bugün hâlâ yoğun tepkiler yarattığı durumlarda ise EMDR değerlendirilebilir.
Daha fazla bilgi için sosyal fobi ve sosyal kaygı bozukluğu yazısına bakabilirsiniz.
Utangaçlık yaygın bir kişilik özelliğidir ve çoğu zaman günlük hayatı belirgin şekilde kısıtlamaz. Sosyal kaygıda ise değerlendirilme korkusu yoğundur, sosyal durumlardan kaçınılır ve bu durum iş, okul ya da ilişkilerde belirgin zorluklara yol açar.
Belirtilerin şiddetine ve hedeflere göre değişmekle birlikte, BDT temelli çalışmalar çoğunlukla 12–20 seans sürer.
Kaygıyı sürdüren düşünceler, güvenlik davranışları ve kendine odaklanmış dikkat üzerinde çalışılır; kaçınılan durumlarla adım adım ve planlı biçimde yüzleşilir. Amaç sosyal ortamlarda daha rahat ve kendiliğinden davranabilmektir.
Evet. Online seanslar, özellikle yüz yüze gelmeyi başlangıçta çok zor bulan kişiler için iyi bir ilk adım olabilir. Süreç ilerledikçe yüz yüze seanslar da planlanabilir.
Pek çok kişi yalnızca psikoterapiyle belirgin bir iyileşme yaşar. Belirtilerin çok yoğun olduğu durumlarda bir psikiyatri hekiminin değerlendirmesi önerilebilir; gerekli durumlarda psikiyatri hekimleriyle iş birliği yapılır.
Sosyal fobi nedir, belirtileri nelerdir, utangaçlıktan farkı ne? Sosyal kaygı bozukluğunda terapi süreci ve günlük hayatta baş etme önerileri.
Anksiyete nedir, bedensel ve zihinsel belirtileri nelerdir? Kaygı bozukluğu türleri ve anksiyete tedavisinde psikoterapinin yeri.
Bilişsel davranışçı terapi (BDT) nedir, hangi sorunlarda etkilidir, seanslar nasıl ilerler? Anksiyete, panik ve depresyonda BDT'nin temel teknikleri.
Çalıştığınız halde sınavda aklınız boşalıyorsa… Sınav kaygısının nedenleri ve sınav öncesi ile sınav anında işe yarayan yöntemler.
Terfi aldınız ama 'Bir gün herkes yetersiz olduğumu anlayacak' mı diyorsunuz? İmposter sendromunu tanımak ve başa çıkmak.
Kapanan oda kapısı, değişen arkadaşlıklar, iniş çıkışlı duygular… Ergenlikte neler normaldir, hangi işaretler destek gerektirir?
Bostancı'daki ofiste yüz yüze ya da online görüşme planlamak için formu doldurabilir veya doğrudan arayabilirsiniz. Size en kısa sürede dönüş yapılır.
