Bilişsel davranışçı terapi (BDT), düşünceler, duygular ve davranışlar arasındaki ilişkiye odaklanan, yapılandırılmış ve hedef odaklı bir psikoterapi yöntemidir. Kişi olumsuz otomatik düşüncelerini fark etmeyi, sorgulamayı ve daha işlevsel davranışlar geliştirmeyi öğrenir. Anksiyete, panik, depresyon ve obsesif kompulsif bozuklukta etkinliği güçlü biçimde araştırılmıştır.
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), 1960'larda Aaron T. Beck'in çalışmalarıyla şekillenen ve bugün etkinliği en çok araştırılmış psikoterapi yaklaşımlarından biri olan bir yöntemdir. Temel fikri basittir: Bir olayın kendisi kadar, onu nasıl yorumladığımız da duygularımızı ve davranışlarımızı belirler.
Düşünce – duygu – davranış döngüsü
Örneğin toplantıda sunum yapacağınızı düşünün. "Kesin rezil olacağım" düşüncesi yoğun kaygıya, kaygı da sunumu ertelemeye ya da tamamen kaçınmaya yol açabilir. Kaçınma kısa vadede rahatlatır; ancak bir sonraki sunumda kaygının daha da büyümesine neden olur. BDT bu döngüyü fark etmenize ve kırmanıza yardımcı olur.
BDT'de kullanılan temel teknikler
- Düşünce kaydı: Otomatik düşünceleri yazmak ve kanıtlarını incelemek
- Bilişsel yeniden yapılandırma: Daha dengeli ve gerçekçi alternatif düşünceler geliştirmek
- Davranış deneyleri: Korkulan sonuçların gerçekten gerçekleşip gerçekleşmediğini test etmek
- Kademeli maruz bırakma: Kaçınılan durumlarla adım adım yüzleşmek
- Davranışsal aktivasyon: Depresyonda anlamlı ve keyif veren etkinlikleri yeniden planlamak
BDT hangi sorunlarda etkilidir?
Anksiyete bozuklukları, panik bozukluk, sosyal fobi, depresyon, obsesif kompulsif bozukluk ve uyku sorunları BDT'nin güçlü bilimsel desteğe sahip olduğu alanlardandır. Öfke kontrolü çalışmalarında da sıklıkla kullanılır.
Bir BDT seansı nasıl geçer?
Seanslar genellikle bir gündemle başlar, önceki haftanın ödevleri gözden geçirilir, seansın odak konusu üzerinde çalışılır ve bir sonraki hafta için uygulanacak küçük adımlar belirlenir. Bu yapı, ilerlemenin somut biçimde görülmesini sağlar.
BDT'nin sınırları
Uzun süredir devam eden, kişilik örüntülerine bağlı sorunlarda BDT tek başına yeterli olmayabilir. Bu durumlarda Şema Terapi gibi daha derinlemesine yaklaşımlarla bütünleştirmek faydalı olur.
BDT eğitimimi Prof. Dr. Hakan Türkçapar'dan, Bilişsel Davranışçı Psikoterapiler Derneği bünyesinde aldım. Bilişsel Davranışçı Terapi sayfasından süreç hakkında bilgi alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
BDT kaç seans sürer?
Pek çok kaygı ve duygu durum sorununda 12–20 seans arasında planlanır.
BDT online yapılabilir mi?
Evet, BDT online seanslarda da etkili bir şekilde uygulanabilir.
Bu konuda profesyonel destek almayı düşünüyorsanız Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ve Anksiyete ve Panik Atak Terapisi sayfalarından sürecin nasıl işlediğini inceleyebilir; Bostancı'daki ofiste ya da online görüşme için randevu talep edebilirsiniz.
Kaynaklar
- Beck, A. T., Rush, A. J., Shaw, B. F. ve Emery, G. (1979). Cognitive Therapy of Depression. Guilford Press.
- Beck, J. S. (2020). Cognitive Behavior Therapy: Basics and Beyond (3. baskı). Guilford Press.
- Hofmann, S. G., Asnaani, A., Vonk, I. J. J., Sawyer, A. T. ve Fang, A. (2012). The efficacy of cognitive behavioral therapy: A review of meta-analyses. Cognitive Therapy and Research.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kendinize özgü bir değerlendirme için bir ruh sağlığı uzmanına başvurunuz.
