Duygu odaklı terapi (DOT), duyguları değişimin merkezine alan, Leslie Greenberg tarafından geliştirilen deneyimsel bir psikoterapi yaklaşımıdır. Kişinin acı veren duyguları fark etmesine, onlara erişmesine ve daha uyumlu duygusal tepkilerle dönüştürmesine yardımcı olur. Depresyon, travma ve ilişkisel güçlüklerde kullanılır.
Duygu Odaklı Terapi (DOT), Leslie Greenberg ve Sue Johnson'ın çalışmalarıyla gelişen, duyguları değişimin merkezine koyan bir psikoterapi yaklaşımıdır. Bağlanma kuramından ve hümanistik terapilerden beslenir; bireysel terapide de etkinliği araştırılmış bir yöntemdir.
Temel fikir: Duygular yön gösterir
DOT'a göre duygular, ihtiyaçlarımızı ve önceliklerimizi bize bildiren temel bilgilerdir. Öfke bir sınırın aşıldığını, üzüntü bir kaybı, korku bir tehlikeyi işaret eder. Sorunlar çoğu zaman duyguların kendisinden değil; onları fark edememekten, bastırmaktan ya da kendimize ve başkalarına güvenli biçimde ifade edememekten kaynaklanır.
Birincil ve ikincil duygular
Terapide sıkça karşılaşılan bir durum, yüzeydeki duygunun asıl yaşanan duyguyu örtmesidir. Örneğin sürekli öfke, altında yatan incinmişliği ya da çaresizliği gizleyebilir; yoğun kaygı, ifade edilemeyen bir yasın üzerini örtebilir. DOT, bu "ikincil" duyguların altındaki "birincil" duygulara ulaşmayı ve onları dönüştürmeyi amaçlar. Öfke kontrolü yazısında bu ayrıma da değindim.
Duygu odaklı çalışmada neler yapılır?
- Duyguyu fark etme ve adlandırma: Bedende nasıl hissedildiğini, hangi düşünce ve anılarla bağlantılı olduğunu keşfetmek
- Duyguya izin verme: Bastırılan üzüntü, öfke ya da yalnızlık hissiyle güvenli bir ortamda temas etmek
- Utanç ve öz eleştiriyle çalışma: İçimizdeki eleştirel sesle diyalog kurmak ve kendine şefkat geliştirmek
- Tamamlanmamış meseleler: Geçmişteki önemli kişilerle ilgili söylenmemiş sözler ve karşılanmamış ihtiyaçlar üzerinde çalışmak
Kimler için uygundur?
Duygularını tanımakta ya da ifade etmekte zorlanan, sürekli "bir şey hissetmiyorum" ya da tam tersine "duygularım beni ele geçiriyor" diyen kişiler için uygundur. Depresyon, yoğun öz eleştiri, özgüven eksikliği, yas ve yakın ilişkilerde tekrarlayan güçlükler duygu odaklı çalışmanın sık kullanıldığı alanlardır.
Diğer yaklaşımlarla birlikte
Duygu odaklı çalışma, Şema Terapi ile bütünleştirildiğinde köklü örüntülere derinlemesine bir değişim alanı açar; BDT teknikleriyle birlikte kullanıldığında ise öğrenilen becerilerin duygusal düzeyde de yerleşmesine yardımcı olur.
Duygu Odaklı Terapi eğitimimi I. ve II. kademe olarak tamamladım. Bostancı, Kadıköy'deki ofiste ya da online olarak bireysel terapi sürecinde bu yaklaşımdan yararlanılmaktadır.
Sık sorulan sorular
Duygu Odaklı Terapi bireysel olarak uygulanabilir mi?
Evet. Duygu odaklı yaklaşım bireysel terapide duygu düzenleme, öz eleştiri, yas ve ilişki örüntüleriyle çalışmak için kullanılır.
Duygularımı ifade etmekte zorlanıyorum, yine de uygun mu?
Evet. Duyguları fark etmek ve adlandırmakta zorlanmak, bu yaklaşımın en sık çalıştığı konulardan biridir; süreç sizin hızınızda ilerler.
Bu konuda profesyonel destek almayı düşünüyorsanız Duygu Odaklı Terapi ve İlişki Sorunları Terapisi sayfalarından sürecin nasıl işlediğini inceleyebilir; Bostancı'daki ofiste ya da online görüşme için randevu talep edebilirsiniz.
Kaynaklar
- Greenberg, L. S. (2015). Emotion-Focused Therapy: Coaching Clients to Work Through Their Feelings (2. baskı). American Psychological Association.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kendinize özgü bir değerlendirme için bir ruh sağlığı uzmanına başvurunuz.
