Psikolog seçerken uzmanın eğitimi, çalıştığı alan ve yöntemler, aldığı sertifikalı eğitimler ve mesleki etik ilkelere bağlılığı değerlendirilmelidir. Araştırmalar terapinin etkisinde danışan ile terapist arasındaki güvene dayalı ilişkinin belirleyici olduğunu göstermektedir. İlk görüşmelerde kendinizi anlaşılmış ve güvende hissetmeniz önemli bir ölçüttür.
"Psikolog arıyorum ama kime gideceğimi bilmiyorum" cümlesi, terapi sürecinin belki de en zor anını özetler. İnternette yapılan bir arama çok sayıda sonuç getirir; ancak sizin için uygun uzmanı bulmak, bir listeden isim seçmekten daha fazlasını gerektirir. Araştırmalar, terapide olumlu sonucu belirleyen en önemli etkenlerden birinin danışan ile terapist arasındaki güven ilişkisi, yani terapötik ittifak olduğunu gösteriyor. Aşağıdaki kriterler bu ilişkinin sağlam bir zemine oturmasına yardımcı olur.
1. Unvan ve eğitim geçmişine bakın
Psikolog unvanı, psikoloji lisans eğitimi almış kişileri tanımlar. Klinik psikolog ise klinik psikoloji alanında yüksek lisans eğitimi tamamlamış uzmandır. Psikoterapi yürütecek kişinin hangi okuldan mezun olduğunu ve klinik eğitimini nerede aldığını sormak sizin en doğal hakkınızdır. Unvanlar arasındaki farkları bu yazıda ayrıntılı olarak ele aldım.
2. Hangi terapi yöntemlerinde eğitim aldığını öğrenin
EMDR, Bilişsel Davranışçı Terapi, Şema Terapi gibi yöntemler, lisans eğitiminin ötesinde ayrıca alınan uzun soluklu eğitimler gerektirir. Bu eğitimlerin kimden ve hangi kurumdan alındığı, uluslararası bir onayı olup olmadığı önemli bir göstergedir.
3. Süpervizyon alıp almadığını sorun
Süpervizyon, terapistin vakalarını deneyimli bir uzmanla düzenli olarak değerlendirmesidir. Süpervizyon alan bir terapist, kendi kör noktalarını fark etme ve mesleki gelişimini sürdürme konusunda daha donanımlıdır.
4. Yaşadığınız soruna yönelik deneyimi değerlendirin
Panik atak, travma, ilişki sorunları ya da kişilik örüntüleri farklı uzmanlık alanları gerektirebilir. İlk görüşmede uzmanın bu konuda nasıl çalıştığını sorabilirsiniz.
5. Gizlilik ve etik ilkeleri netleştirin
Bilgilerinizin nasıl korunduğu, hangi durumlarda gizliliğin sınırları olduğu ilk seansta açıkça konuşulmalıdır. Gizlilik, güvenli bir terapi ilişkisinin temelidir.
6. Gerçekçi olmayan vaatlere dikkat edin
"Üç seansta kesin çözüm" gibi vaatler etik değildir. İyi bir uzman, süreç hakkında dürüst bilgi verir ve ilerlemeyi sizinle birlikte değerlendirir.
7. Kendinizi nasıl hissettiğinize odaklanın
İlk birkaç seansın sonunda kendinize şunu sorun: Anlaşıldığımı hissediyor muyum? Rahatça konuşabiliyor muyum? Bu sorulara verdiğiniz cevaplar, bir unvandan çok daha fazlasını söyler.
8. Pratik koşulları göz ardı etmeyin
Terapi düzenlilik gerektirir. Ofisin konumu, ulaşım kolaylığı ve online terapi seçeneği, sürecin aksamadan devam etmesi için önemlidir. Örneğin Kadıköy, Ataşehir ya da Maltepe'de yaşıyorsanız, ulaşımı kolay bir konumda çalışan bir uzman seçmek seansları sürdürmenizi kolaylaştırır.
9. Uyum olmadığında değiştirmekten çekinmeyin
Bazen her şey doğru görünse de uyum sağlanamayabilir. Bunu terapistinizle açıkça konuşmak çoğu zaman yeni bir anlayış getirir; yine de olmuyorsa başka bir uzmana yönlendirme istemek tamamen meşrudur.
Sonuç olarak
Sizin için doğru psikolog, uygun eğitime, etik duruşa ve güven veren bir ilişkiye sahip olan uzmandır. Bostancı, Kadıköy'deki ofisimde ya da online olarak görüşmek isterseniz randevu talep edebilir, aklınızdaki soruları ilk görüşmede rahatça sorabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Psikolog seçerken ilk neye bakmalıyım?
Önce uzmanın unvanını ve klinik eğitimini, ardından yaşadığınız soruna yönelik aldığı terapi eğitimlerini ve süpervizyon deneyimini değerlendirin.
Terapistimle uyum sağlayamazsam ne yapmalıyım?
Bunu önce terapistinizle konuşun. Uyum sağlanamıyorsa başka bir uzmana yönlendirme istemek tamamen doğaldır.
Klinik Psikolog Meltem Şahin'in eğitim geçmişi ve çalışma yaklaşımı için Hakkımda sayfasına, terapi sürecinin nasıl işlediğini görmek için Kadıköy Psikolog sayfasına göz atabilirsiniz.
Kaynaklar
- Türk Psikologlar Derneği. Mesleki mevzuat ve etik yönetmelik. psikolog.org.tr
- Wampold, B. E. ve Imel, Z. E. (2015). The Great Psychotherapy Debate (2. baskı). Routledge.
- Norcross, J. C. ve Lambert, M. J. (2018). Psychotherapy relationships that work III. Psychotherapy.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kendinize özgü bir değerlendirme için bir ruh sağlığı uzmanına başvurunuz.
