Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), düşünceler, duygular ve davranışlar arasındaki ilişkiye odaklanan, etkinliği en çok araştırılmış psikoterapi yöntemlerinden biridir. Sorunu sürdüren düşünce ve davranış döngülerini fark etmenize ve bunları değiştirmenize yardımcı olur.
Bilişsel davranışçı terapi (BDT), düşünceler, duygular ve davranışlar arasındaki ilişkiye odaklanan, yapılandırılmış ve hedef odaklı bir psikoterapi yöntemidir. Anksiyete, panik atak, depresyon, sosyal kaygı ve obsesif kompulsif bozuklukta etkinliği en kapsamlı araştırılmış yaklaşımlardandır. Klk. Psk. Meltem Şahin, Bostancı'daki ofiste ve online olarak BDT ile çalışmaktadır.
Hazırlayan: Klk. Psk. Meltem Şahin · Son güncelleme:
BDT, belirli hedeflerle ilerleyen ve danışanın aktif katılımına dayanan bir yöntemdir. Seanslarda otomatik düşünceler incelenir, kaçınma davranışlarının kaygıyı nasıl sürdürdüğü fark edilir ve seanslar arasında uygulanacak küçük ödevler belirlenir.
BDT eğitimi Prof. Dr. Hakan Türkçapar ve Bilişsel Davranışçı Psikoterapiler Derneği bünyesinde alınmıştır. Anksiyete, panik atak, sosyal fobi ve depresyon gibi alanlarda yapılandırılmış bir yol haritası sunar. Daha fazlası için BDT nedir? yazısına bakabilirsiniz.
Kontrol edilemeyen endişe ve "ya olursa" düşünceleri.
Panik atak döngüsü ve beklenti kaygısı.
Değerlendirilme korkusu ve sosyal ortamlardan kaçınma.
Olumsuz düşünce kalıpları ve davranışsal geri çekilme.
Zihne takılan düşünceler ve bunlara eşlik eden kontrol davranışları.
Tetikleyiciler, düşünceler ve tepkiler arasındaki bağı fark etme.
Bilişsel Davranışçı Terapi, yapılandırılmış ve hedef odaklı bir yöntemdir. Seanslar belirli bir gündemle ilerler ve terapide öğrenilenlerin günlük hayata taşınmasına önem verilir.
Zorlandığınız anlarda aklınızdan hızla geçen "otomatik düşünceler" yakalanır. Bu düşüncelerin ne kadar gerçekçi olduğu, hangi kanıtlara dayandığı ve alternatif açıklamaların neler olabileceği birlikte incelenir. Felaketleştirme, zihin okuma ya da hep-hiç düşüncesi gibi sık görülen düşünce hataları fark edilmeye başlanır.
Kaçınma, erteleme ya da kontrol etme gibi davranışlar kısa vadede rahatlatsa da uzun vadede sorunu sürdürebilir. BDT'de bu döngüler kademeli adımlarla değiştirilir: korkulan durumlarla adım adım yüzleşmek (maruz bırakma), davranış deneyleri yapmak ya da keyif ve anlam veren etkinlikleri yeniden planlamak bunlara örnektir.
BDT'nin en belirgin özelliklerinden biri, seanslar arasında yapılan küçük çalışmalardır. Düşünce kayıtları, gözlem formları ya da planlanan davranış denemeleri, seansta konuşulanların gerçek hayatta denenmesini sağlar. Bu çalışmalar not almak ya da sınav vermek gibi düşünülmemelidir; amaç, sizin için neyin işe yaradığını birlikte keşfetmektir.
Belirli bir soruna odaklanan BDT çalışmaları çoğunlukla 12–20 seans sürer. Kaygı ve panik, sosyal kaygı ve depresyon gibi alanlarda etkinliği en çok araştırılmış yöntemlerden biridir. Sorunların daha eski ve köklü örüntülerle bağlantılı olduğu durumlarda BDT, Şema Terapi ile genişletilebilir.
Yöntem hakkında daha ayrıntılı bilgi için Bilişsel Davranışçı Terapi nedir yazısına göz atabilirsiniz.
Pek çok kaygı ve duygu durum sorununda BDT 12 ile 20 seans arasında planlanabilir. Bu sayı kişiye ve sorunun niteliğine göre değişir.
Evet. Seanslar arasında düşünce kayıtları, küçük davranış deneyleri gibi uygulamalar önerilir. Bunlar seansta öğrenilenlerin günlük hayata taşınmasını sağlar.
BDT daha çok bugünkü düşünce ve davranış döngülerine odaklanır. Şema terapi ise BDT'yi temel alarak çocukluktan gelen köklü örüntüleri ve duygusal ihtiyaçları da çalışmaya dahil eder. Hangisinin uygun olduğu değerlendirme sonrasında birlikte belirlenir.
Evet. Psikiyatrik tedavi gören danışanlarla BDT birlikte yürütülebilir. İlaç düzenlemesi psikiyatri hekiminin sorumluluğundadır.
BDT; yaygın kaygı, panik bozukluk, sosyal kaygı, özgül fobiler, obsesif kompulsif bozukluk, depresyon, sağlık kaygısı ve uykusuzluk gibi pek çok sorunda etkinliği araştırmalarla desteklenen bir yöntemdir.
Evet. Bilişsel davranışçı terapi online olarak da etkili biçimde yürütülebilir; çalışma kâğıtları ve ödevler dijital ortamda paylaşılır.
Düşünce, duygu ve davranış döngüsü: BDT'nin temel ilkeleri, teknikleri ve hangi sorunlarda etkili olduğu.
Kaygı ne zaman bir soruna dönüşür? Anksiyetenin belirtileri, türleri ve psikoterapiyle nasıl çalışıldığı.
Başkalarının önünde mahcup olma korkusu hayatınızı daraltıyorsa… Sosyal kaygının belirtileri ve terapide nasıl çalışıldığı.
Toplu taşıma, AVM ya da kalabalık caddeler gözünüzü korkutuyorsa… Agorafobinin belirtileri, kaçınma döngüsü ve tedavi yolları.
Çalıştığınız halde sınavda aklınız boşalıyorsa… Sınav kaygısının nedenleri ve sınav öncesi ile sınav anında işe yarayan yöntemler.
Terfi aldınız ama 'Bir gün herkes yetersiz olduğumu anlayacak' mı diyorsunuz? İmposter sendromunu tanımak ve başa çıkmak.
Bostancı'daki ofiste yüz yüze ya da online görüşme planlamak için formu doldurabilir veya doğrudan arayabilirsiniz. Size en kısa sürede dönüş yapılır.
