EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme), Francine Shapiro tarafından geliştirilen ve travmatik anıların işlenmesine odaklanan bir psikoterapi yöntemidir. Anı hatırlanırken göz hareketleri gibi iki yönlü uyaranlar kullanılır ve anının yarattığı duygusal yük azaltılır. Dünya Sağlık Örgütü ve NICE, travma sonrası stres bozukluğunda EMDR'yi etkili yöntemler arasında sayar.
EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing), Türkçe adıyla Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme, 1980'lerin sonunda Francine Shapiro tarafından geliştirilen bir psikoterapi yöntemidir. Bugün Dünya Sağlık Örgütü tarafından travma sonrası stres bozukluğu için önerilen yöntemler arasında yer alır.
EMDR nasıl çalışır?
Zorlayıcı bir yaşantı, bazen beyinde diğer anılar gibi işlenip geçmişe yerleşmez; o ana ait görüntüler, duygular ve bedensel duyumlar "donmuş" gibi kalır. Benzer bir durum yaşandığında ya da anı tetiklendiğinde, kişi o anı yeniden yaşıyormuş gibi hissedebilir. EMDR, iki yönlü uyaranlar (göz hareketleri, dokunma ya da ses) eşliğinde bu anının yeniden işlenmesine yardımcı olur.
EMDR'nin sekiz aşaması
- Öykü alma ve tedavi planı
- Hazırlık: güvenli alan ve duygu düzenleme becerileri
- Hedef anının değerlendirilmesi
- Duyarsızlaştırma
- Olumlu inancın yerleştirilmesi
- Beden taraması
- Kapanış
- Yeniden değerlendirme
Hangi sorunlarda kullanılır?
- Kaza, afet, saldırı, ani kayıp gibi travmatik olaylar
- Çocukluk dönemine ait incitici yaşantılar
- Panik atak ve belirli fobiler
- Performans ve sınav kaygısı
- "Yetersizim", "Güvende değilim" gibi köklü olumsuz inançlar
EMDR seansında ne hissedilir?
Seans boyunca tamamen bilinçlisiniz ve kontrol sizde. Çalışma sırasında duygular geçici olarak yoğunlaşabilir; bu nedenle hazırlık aşaması büyük önem taşır. Pek çok danışan, işlenen anıyı hatırladığında artık aynı yoğunlukta rahatsızlık hissetmediğini ifade eder.
EMDR herkes için uygun mu?
Bazı durumlarda (örneğin aktif kriz dönemleri veya bazı nörolojik durumlar) EMDR'ye geçmeden önce ek değerlendirme gerekebilir. Uygunluk, ayrıntılı bir ön değerlendirmeyle belirlenir.
EMDR eğitimimi Davranış Bilimleri Enstitüsü'nde aldım. Bostancı, Kadıköy'deki ofiste EMDR terapisi ve travma terapisi hakkında daha fazla bilgi alabilirsiniz.
EMDR'nin kullanıldığı diğer alanlar
EMDR en çok travma sonrası stres belirtilerinde bilinse de olumsuz bir yaşantıyla başlayan pek çok sorunda kullanılabilir. Belirli bir olaydan sonra başlayan fobiler, panik atak sonrası kalan korku, çocukluk travmalarının bugüne yansıyan izleri ve duygusal olarak "takılı kalınmış" anılar EMDR ile çalışılan konular arasındadır.
EMDR'ye hazırlık
EMDR doğrudan anı işleme ile başlamaz. İlk seanslarda kişinin öyküsü alınır, hedeflenecek anılar belirlenir ve zorlayıcı duygular ortaya çıktığında kullanılacak sakinleşme becerileri öğrenilir. Bu hazırlık aşaması, sürecin güvenli ve kişinin hızına uygun ilerlemesini sağlar. Duygularla çalışma becerileri hakkında duygu düzenleme yazısı fikir verebilir.
EMDR online yapılabilir mi?
EMDR, uygun koşullar ve terapistin değerlendirmesiyle online seanslarda da uygulanabilir. Göz hareketleri ekran üzerinden takip edilir ya da kişinin kendi omuzlarına dokunduğu "kelebek kucaklaması" gibi iki yönlü uyarım yöntemleri kullanılır. Kişinin güvenliği ve istikrarı her zaman önceliklidir.
İlgili okumalar: travma belirtileri nelerdir?, kompleks travma nedir? ve EMDR mi BDT mi? Kadıköy Bostancı'daki ofisimizde ve online olarak yürütülen travma terapisi sürecimiz hakkında bilgi alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
EMDR tek seansta sonuç verir mi?
Tek olaya bağlı bazı travmalarda birkaç seansta belirgin rahatlama görülebilir; ancak süre kişiye göre değişir.
EMDR hipnoz mudur?
Hayır. EMDR sırasında kişi tamamen bilinçlidir ve süreci istediği an durdurabilir.
EMDR kaç seans sürer?
Tek ve yakın zamanda yaşanmış bir olayla ilgili çalışmalar birkaç seansta belirgin sonuç verebilir. Uzun süreli ya da çocukluk dönemine ait travmalarda süreç daha uzun sürer.
EMDR seansından sonra ne hissedilir?
Seanstan sonra yorgunluk, duygusal hassasiyet ya da anıların zihne gelmesi görülebilir. Bu tepkiler genellikle geçicidir ve sürecin bir parçası olarak terapistle konuşulur.
Bu konuda profesyonel destek almayı düşünüyorsanız EMDR Terapisi ve Travma Terapisi sayfalarından sürecin nasıl işlediğini inceleyebilir; Bostancı'daki ofiste ya da online görüşme için randevu talep edebilirsiniz.
Kaynaklar
- Shapiro, F. (2018). Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) Therapy: Basic Principles, Protocols, and Procedures (3. baskı). Guilford Press.
- NICE (2018). Post-traumatic stress disorder (NG116). nice.org.uk
- Dünya Sağlık Örgütü (WHO). Post-traumatic stress disorder (bilgi notu). who.int
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kendinize özgü bir değerlendirme için bir ruh sağlığı uzmanına başvurunuz.
