Şema terapi, Jeffrey Young tarafından geliştirilen; bilişsel davranışçı terapi, bağlanma kuramı ve deneyimsel teknikleri birleştiren bütünleştirici bir psikoterapi yaklaşımıdır. Çocuklukta karşılanmamış ihtiyaçlardan gelişen ve yetişkinlikte tekrarlayan 'erken dönem uyumsuz şemalar' üzerinde çalışır. Kronik ilişki sorunları ve kişilik örüntülerinde sıklıkla tercih edilir.
"Neden hep beni değersiz hissettiren insanlara bağlanıyorum?", "Başarılı olsam da neden içimde hep bir eksiklik var?" Bu tür sorular, çoğu zaman tek bir olaydan değil, yıllar içinde oluşmuş derin örüntülerden kaynaklanır. Şema Terapi, Jeffrey Young tarafından bu örüntüleri anlamak ve dönüştürmek için geliştirilmiş bütünleştirici bir yaklaşımdır.
Şema nedir?
Şemalar; çocukluk ve ergenlik döneminde, temel duygusal ihtiyaçlar (güvenli bağlanma, özerklik, duyguları ifade edebilme, kendiliğindenlik, gerçekçi sınırlar) yeterince karşılanmadığında gelişen, kendimiz, başkaları ve dünya hakkındaki köklü inanç ve duygu kalıplarıdır.
Sık görülen şema örnekleri
- Terk edilme: Sevilen kişilerin bir gün mutlaka gideceği beklentisi
- Kusurluluk/utanç: Gerçekten tanınırsa sevilmeyeceği inancı
- Duygusal yoksunluk: Kimsenin gerçekten anlamayacağı ve ilgilenmeyeceği hissi
- Yüksek standartlar: Hiçbir zaman yeterince iyi olamama baskısı
- Boyun eğicilik: Çatışmadan kaçınmak için kendi ihtiyaçlarını bastırma
Şema modları
Modlar, belirli anlarda aktif olan duygusal durumlardır: incinmiş çocuk modu, cezalandırıcı ebeveyn modu, kopuk korungan modu gibi. Terapinin amaçlarından biri, bu modlara şefkatle yaklaşabilen ve sağlıklı kararlar alabilen "sağlıklı yetişkin" modunu güçlendirmektir.
Şema Terapide hangi teknikler kullanılır?
Bilişsel teknikler, imgeleme ile yeniden senaryolaştırma, sandalye çalışmaları ve terapötik ilişkinin kendisi Şema Terapinin temel araçlarıdır. Terapist, sınırlı yeniden ebeveynlik yaklaşımıyla karşılanmamış ihtiyaçların terapi ilişkisi içinde güvenli biçimde ele alınmasına yardımcı olur.
Kimler için uygundur?
Uzun süredir devam eden depresyon ve kaygı, tekrarlayan ilişki sorunları, özgüven eksikliği ve kişilik örüntülerine bağlı zorluklar yaşayan yetişkinler için uygundur.
Şema Terapi eğitimimi ve süpervizyonumu Dr. H. Alp Karaosmanoğlu'ndan, ISST onaylı olarak aldım. Şema Terapi sayfasından ayrıntılı bilgi alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Şema Terapi ile BDT arasındaki fark nedir?
Şema Terapi, BDT'den doğmuştur ancak çocukluk deneyimlerine, duygulara ve terapötik ilişkiye daha fazla odaklanır; genellikle daha uzun soluklu bir süreçtir.
Şemalar değişebilir mi?
Evet. Şemalar köklü olsa da terapi sürecinde etkileri belirgin biçimde azaltılabilir.
Bu konuda profesyonel destek almayı düşünüyorsanız Şema Terapi ve İlişki Sorunları Terapisi sayfalarından sürecin nasıl işlediğini inceleyebilir; Bostancı'daki ofiste ya da online görüşme için randevu talep edebilirsiniz.
Kaynaklar
- Young, J. E., Klosko, J. S. ve Weishaar, M. E. (2003). Schema Therapy: A Practitioner's Guide. Guilford Press.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kendinize özgü bir değerlendirme için bir ruh sağlığı uzmanına başvurunuz.
