Özgüven eksikliği, kişinin kendi değerine, yeteneklerine ve kararlarına güvenmekte zorlanmasıdır; sürekli onay arama, kendini başkalarıyla kıyaslama ve risk almaktan kaçınma ile kendini gösterir. Çoğu zaman erken deneyimlerden gelen 'yetersizim' inancıyla ilişkilidir. Bu inançları sorgulamak ve küçük başarı deneyimleri biriktirmek özgüveni güçlendirir.
Özgüven, kendi yeteneklerimize ve değerimize dair temel bir güven duygusudur. Özgüven eksikliği yaşayan kişiler genellikle dışarıdan başarılı görünse bile içlerinde sürekli bir "yetersizlik" hissi taşır. Bu his karar vermeyi, ilişki kurmayı ve fırsatları değerlendirmeyi zorlaştırabilir.
Özgüven eksikliği nasıl kendini gösterir?
- Sürekli kendini başkalarıyla kıyaslama
- Övgüyü kabul edememe, başarıları şansa bağlama
- Hata yapmaktan aşırı korkma
- "Hayır" diyememe, sürekli onay arama
- Kendi fikrini söylemekte zorlanma
- Acımasız bir iç ses: "Yine beceremedin", "Sen zaten böylesin"
Özgüven eksikliği nereden gelir?
Çocuklukta sürekli eleştirilmek, koşullu sevgi görmek, kardeşlerle kıyaslanmak ya da akran zorbalığına maruz kalmak; kişinin kendine dair "kusurlu", "yetersiz" ya da "sevilmeye değmez" gibi köklü inançlar geliştirmesine yol açabilir. Şema Terapide bunlar kusurluluk, başarısızlık ya da onay arayıcılık şemaları olarak adlandırılır.
Özgüven ile kibir arasındaki fark
Sağlıklı özgüven, kendini başkalarından üstün görmek değildir. Güçlü ve zayıf yönlerini kabul edebilmek, hata yaptığında kendine şefkatle yaklaşabilmektir.
Terapide neler çalışılır?
Şema Terapi, özgüven eksikliğinin kök nedenlerine inmek için etkili bir yaklaşımdır: imgeleme çalışmalarıyla çocukluktaki karşılanmamış ihtiyaçlar ele alınır, iç eleştirmenle ilişki dönüştürülür. BDT teknikleriyle de olumsuz otomatik düşünceler ve kaçınma davranışları üzerinde çalışılır. Özgüven eksikliği sosyal kaygı ile birlikte görülüyorsa iki alan birlikte ele alınır.
Kendinize bugünden sorabileceğiniz sorular
- Bir arkadaşım bu hatayı yapsa ona ne söylerdim?
- Bu düşüncenin kanıtları neler, karşı kanıtları neler?
- Bugün kendim için yaptığım küçük ama iyi bir şey neydi?
Özgüven eksikliği nedeniyle bir psikologla çalışmak istiyorsanız Bostancı'daki ofiste ya da online olarak bireysel terapi hakkında bilgi alabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Özgüven sonradan kazanılabilir mi?
Evet. Özgüven doğuştan sabit bir özellik değildir; terapi ve yeni deneyimlerle güçlendirilebilir.
Özgüven eksikliği için hangi terapi uygundur?
Kök nedenlere odaklanan Şema Terapi ve düşünce kalıplarıyla çalışan BDT sık kullanılan yaklaşımlardır.
Bu konuda profesyonel destek almayı düşünüyorsanız İlişki Sorunları Terapisi ve Şema Terapi sayfalarından sürecin nasıl işlediğini inceleyebilir; Bostancı'daki ofiste ya da online görüşme için randevu talep edebilirsiniz.
Kaynaklar
- Rosenberg, M. (1965). Society and the Adolescent Self-Image. Princeton University Press.
- Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kendinize özgü bir değerlendirme için bir ruh sağlığı uzmanına başvurunuz.
