Terapide sizin için önemli olan her şey konuşulabilir: Haftanın olayları, ilişkiler, iş, geçmiş deneyimler, bedensel tepkiler, hatta seansa gelirken hissettikleriniz. Söyleyecek bir şey bulamamak da sık yaşanan ve konuşulabilecek bir deneyimdir. Seansı yönlendirmek tek başına sizin sorumluluğunuz değildir; terapist bu konuda size eşlik eder.
Terapide ne konuşulur sorusunun en dürüst cevabı şudur: Sizin için önemli olan her şey. Bu bir kriz olabilir, haftanın sıradan bir olayı, bir rüya, iş yerindeki bir gerginlik, çocukluktan kalma bir anı ya da seansa gelirken yolda hissettiğiniz huzursuzluk. Pek çok kişi koltuğa oturduğunda aklının boşaldığını ve "Ne anlatacağımı bilmiyorum" diye düşündüğünü söyler. Bu durum çok yaygındır ve kendi başına konuşulabilecek bir konudur. Seansın yönünü bulmak yalnızca sizin sorumluluğunuz değildir; terapist bu süreçte size eşlik eder.
Terapide neler konuşulabilir?
Terapi, belirli bir "doğru konu" listesine göre ilerlemez. Yine de konuşmaya nereden başlayacağınızı düşünürken aşağıdaki alanlar yol gösterici olabilir:
- Bugün ve bu hafta: Sizi zorlayan, sevindiren ya da kafanızı kurcalayan olaylar.
- İlişkiler: Aile, arkadaşlar, partner, iş arkadaşlarıyla yaşanan anlar ve bu anlarda hissettikleriniz.
- Tekrarlayan örüntüler: "Hep aynı şey oluyor" dediğiniz durumlar.
- Geçmiş deneyimler: Bugünkü tepkilerinizle bağlantılı olabileceğini düşündüğünüz anılar.
- Beden: Uyku, iştah, gerginlik, yorgunluk gibi bedensel değişimler.
- Düşünceler ve hayaller: Kafanızdan geçen ama kimseye söylemediğiniz şeyler, rüyalar, gelecekle ilgili umut ve korkular.
- Terapinin kendisi: Seanslarla ilgili beklentileriniz, kuşkularınız ya da terapistinize dair hisleriniz.
İlk görüşmelerde genellikle sizi terapiye getiren konu, yaşam öykünüz ve beklentileriniz üzerine konuşulur. Bu aşamanın nasıl ilerlediğini ilk terapi seansında ne olur yazımızda anlattık.
Seansta söyleyecek bir şey bulamamak neden olur?
Aklın boşalması tembellik ya da "terapiye uygun olmamak" anlamına gelmez. Çoğu zaman şu nedenlerden biri ya da birkaçı rol oynar:
- Doğru şeyi söyleme baskısı: "Önemli bir şey anlatmalıyım" düşüncesi, sıradan ama anlamlı konuları değersiz gösterebilir.
- Utanç ya da çekinme: Bazı konular dile getirilmeye hazır hissettirmeyebilir; zihin onları kenara iter.
- İyi bir hafta: Zorlanılmayan dönemlerde konuşacak bir şey yokmuş gibi gelebilir; oysa neyin iyi gittiğini anlamak da değerlidir.
- Duyguları adlandırmakta zorlanmak: Ne hissettiğini tanımlamakta güçlük çeken kişiler için başlamak daha zor olabilir. Böyle durumlarda "Bir şey hissediyorum ama adını koyamıyorum" demek de bir başlangıçtır.
- Yorgunluk: Yoğun bir günün ardından zihin, derin konulara geçmekte zorlanabilir.
Konuşmaya başlamayı kolaylaştıran yollar
Seanstan önce
- Kısa notlar alın: Hafta içinde aklınıza gelen bir düşünceyi, sizi etkileyen bir anı telefonunuza bir cümleyle not edin.
- Tek bir soru belirleyin: "Bu hafta en çok ne zaman zorlandım?" sorusunun cevabı çoğu zaman iyi bir başlangıçtır.
- Kendinize birkaç dakika ayırın: Seanstan hemen önce koşuşturmak yerine kısa bir sessizlik, zihninizin konuya geçmesine yardımcı olur. Online seanslarda da bağlanmadan önce sakin bir köşe hazırlamak işe yarar.
Seans sırasında
- "Bugün aklıma bir şey gelmiyor" demek tamamen geçerli bir başlangıçtır.
- Şu anda bedeninizde ne hissettiğinizi anlatabilirsiniz: "Biraz gerginim, omuzlarım kasılmış."
- Geçen seanstan aklınızda kalan bir şeyi hatırlayabilirsiniz.
- Söylemekte zorlandığınız bir şey varsa, içeriğini söylemeden önce zorlandığınızı söyleyebilirsiniz: "Anlatmak istediğim bir şey var ama nasıl başlayacağımı bilmiyorum."
Başlangıç için örnek cümleler
Bazen yalnızca ilk cümleyi kurmak yeterlidir; gerisi kendiliğinden gelir. Aşağıdaki tablo, farklı durumlarda kullanabileceğiniz bazı başlangıçları gösteriyor:
| Durum | Başlamak için bir cümle |
|---|---|
| Aklınız boş | "Bugün ne konuşacağımı bilmiyorum ama gelmek istedim." |
| Hafta iyi geçti | "Bu hafta daha iyiydim, bunun neden olduğunu anlamak istiyorum." |
| Bir olay kafanızı kurcalıyor | "Önemsiz gibi görünüyor ama şu an aklımdan çıkmıyor." |
| Zor bir konu var | "Söylemesi zor bir şey var, biraz zaman alabilir." |
| Süreçle ilgili kuşkunuz var | "Son seanslarda nereye gittiğimizi tam anlayamıyorum." |
| Bedeniniz bir şey söylüyor | "Bu hafta uykum çok bozuldu, nedenini bilmiyorum." |
Bu cümlelerin hiçbiri "doğru" ya da "yanlış" değildir. Önemli olan, o anda içinizde olanı olduğu gibi masaya koyabilmektir. Terapist, sizinle birlikte bu başlangıçtan anlamlı bir yere doğru ilerlemenize yardımcı olur.
Terapide sessizlik kötü bir şey mi?
Gündelik konuşmalarda sessizlik çoğu zaman rahatsız edici gelir ve hemen doldurulmaya çalışılır. Terapide ise sessizliğin farklı bir işlevi olabilir. Bazen düşüncelerin toparlanması, bir duygunun yüzeye çıkması ya da söylenen bir şeyin sindirilmesi için zaman gerekir. Terapist sessizliği her zaman doldurmayabilir; bu sizi yalnız bırakmak için değil, kendi iç sesinize yer açmak içindir.
Sessizlik sizi kaygılandırıyorsa bunu da söyleyebilirsiniz. Bu geri bildirim, terapistin size daha uygun bir yol bulmasına yardımcı olur. Bazı kişiler için daha yapılandırılmış sorular, bazıları için daha serbest bir akış daha iyi işler. Sessiz anlarda içinizden geçenleri fark etmek de bir bilgi kaynağıdır: Kendinizi eleştiriyor musunuz, terapistin ne düşündüğünü mü merak ediyorsunuz, yoksa bir duygu mu yükseliyor? Bunları dile getirmek, sessizliği çoğu zaman sürecin en verimli anlarından birine dönüştürür.
Paylaşmakta zorlandığınız konular olduğunda
Utanç, suçluluk ya da yargılanma korkusu bazı konuları uzun süre ertelemenize neden olabilir. Bu çok insani bir tepkidir. Neyi, ne zaman ve ne kadar paylaşacağınıza siz karar verirsiniz. Anlattıklarınızın nerede kaldığı konusunda kaygılarınız varsa, bunu terapistinize doğrudan sorabilirsiniz; gizliliğin kapsamını ve sınırlarını terapide gizlilik yazımızda açıkladık.
Kendinize zarar verme ya da yaşamınızı sonlandırma düşünceleri gibi konular, utanılacak değil, mutlaka konuşulması gereken konulardır. Bu düşünceleri terapistinizle paylaşmak, birlikte güvenlik planı yapabilmenin ilk adımıdır. Kendinizi acil bir tehlike içinde hissediyorsanız seansı beklemeden 112'yi arayın.
Terapi bir sohbetten nasıl ayrılır?
Terapide konuşulanlar dışarıdan bakınca bir sohbete benzeyebilir, ancak amaç farklıdır. Terapist yalnızca dinlemez; anlattıklarınızdaki tekrar eden temaları, duyguları ve ihtiyaçları fark etmenize yardımcı olur. Bilişsel davranışçı terapide düşünce ve davranış bağlantıları, duygu odaklı terapide ise duyguların nasıl deneyimlendiği ve ifade edildiği ön plana çıkabilir. Hangi yaklaşım kullanılırsa kullanılsın, seansların ortak hedefleriniz doğrultusunda ilerlemesi beklenir.
Terapide konuşulanlar zamanla birbirine bağlanır. Bir hafta iş yerindeki bir tartışmadan, bir sonraki hafta annenizle yaptığınız bir telefon görüşmesinden söz edersiniz; birkaç seans sonra bu iki olayda benzer bir duygunun, örneğin görülmeme ya da haksızlığa uğrama hissinin ortaya çıktığını fark edebilirsiniz. Bu nedenle "önemsiz" gibi görünen konular bile çoğu zaman daha büyük bir resmin parçasıdır. Konuşulanların nereye gittiğini anlamakta zorlanırsanız bunu sormaktan çekinmeyin; süreci birlikte gözden geçirmek terapinin doğal bir parçasıdır.
Terapiye "doğru konuyu" bulmuş olarak gelmeniz gerekmez. Geldiğiniz haliyle gelmek yeterlidir. Süreç hakkında daha fazla bilgi almak isterseniz bireysel terapi sayfamıza göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Terapide konuşacak bir şeyim yoksa seansı iptal etmeli miyim?
Genellikle gerek yoktur. "Bugün aklıma bir şey gelmiyor" diyerek başlamak bile verimli bir seansa dönüşebilir; böyle günlerde daha önce fark edilmemiş konular ortaya çıkabilir.
Terapide ağlamak normal mi?
Evet, oldukça yaygındır. Ağlamak, duyguların güvenli bir ortamda ifade bulmasının bir yoludur ve terapist bunu yargılamadan karşılar.
Her şeyi ilk seanslarda anlatmak zorunda mıyım?
Hayır. Ne zaman neyi paylaşacağınıza siz karar verirsiniz. Güven duygusu geliştikçe daha zor konuları açmak çoğu zaman kendiliğinden kolaylaşır.
Terapistime onunla ilgili bir rahatsızlığımı söyleyebilir miyim?
Evet ve bu çoğu zaman değerlidir. Terapi ilişkisine dair duygular ve geri bildirimler, sürecin size daha uygun hale gelmesine yardımcı olur.
Bu konuda profesyonel destek almayı düşünüyorsanız Bireysel Terapi, Online Terapi ve Duygu Odaklı Terapi sayfalarından sürecin nasıl işlediğini inceleyebilir; Bostancı'daki ofiste ya da online görüşme için randevu talep edebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kendinize özgü bir değerlendirme için bir ruh sağlığı uzmanına başvurunuz.
