Yalnızlık, sahip olunan sosyal ilişkilerin istenen nitelik ya da miktarda olmadığı algısından doğan acı verici bir duygudur; yalnız olmakla aynı şey değildir, kalabalık içinde de hissedilebilir. Süreğen yalnızlık ruhsal ve bedensel sağlık üzerinde olumsuz etkilerle ilişkilendirilmektedir. Küçük ama düzenli sosyal temaslar ve anlamlı bağlantılar kurmak iyileştiricidir.
Yalnızlık hissi, sahip olduğumuz ilişkilerin sayısı ya da niteliği ile ihtiyaç duyduğumuz bağ arasında bir boşluk olduğunda ortaya çıkan acı verici bir duygudur. Yalnızlık yalnızca etrafta kimse olmadığında yaşanmaz; insan kalabalık bir ailenin içinde, bir ilişkide ya da yoğun bir sosyal hayatın ortasında da kendini derinden yalnız hissedebilir. Çünkü yalnızlığı belirleyen, çevremizdeki insanların sayısından çok, kendimizi ne kadar görülmüş, anlaşılmış ve bağlı hissettiğimizdir.
Yalnız olmak ile yalnız hissetmek arasındaki fark
Yalnız kalmak, kişinin kendi tercihiyle zaman geçirdiği, dinlendirici ve hatta besleyici bir deneyim olabilir. Yalnızlık hissi ise istenmeyen bir durumdur: Kişi bağ kurmak ister ama bu ihtiyacı karşılanmaz. Bu nedenle bazı insanlar uzun süre tek başına yaşayıp mutlu olabilirken, bazıları çevresi kalabalık olsa da yalnızlık çekebilir.
Yalnızlığın türleri
- Duygusal yalnızlık: Yakın, güvenilir ve derin bir bağın eksikliği. Kişinin kendisini gerçekten tanıyan birinin olmadığı hissi.
- Sosyal yalnızlık: Arkadaş çevresi, topluluk ya da aidiyet hissinin eksikliği.
- Varoluşsal yalnızlık: İnsanın deneyimlerinin özünde tam olarak paylaşılamayacağı duygusu.
Yalnızlık neden olur?
Yalnızlık; taşınma, yeni bir şehre ya da işe başlama, ayrılık, kayıp, emeklilik ya da çocukların evden ayrılması gibi yaşam değişiklikleriyle başlayabilir. Uzaktan çalışma ve yoğun ekran kullanımı da yüz yüze teması azaltabilir. Bunların yanı sıra bazı içsel etkenler de yalnızlığı sürdürür: reddedilme korkusu, sosyal kaygı, düşük öz değer ya da geçmiş ilişkilerde yaşanan hayal kırıklıkları kişinin yeni bağlar kurmasını zorlaştırabilir.
Yalnızlığın kısır döngüsü
Uzun süre yalnız hisseden kişi, sosyal tehditlere karşı daha tetikte hale gelir. Başkalarının davranışlarını daha olumsuz yorumlayabilir, reddedilmeyi bekleyebilir ve bu nedenle ilişkilerden geri çekilebilir. Geri çekilmek ise yalnızlığı derinleştirir. Bu döngüyü fark etmek, onu kırmanın ilk adımıdır.
Yalnızlığın ruh sağlığına etkileri
Kronik yalnızlık, araştırmalarda depresyon, kaygı, uyku sorunları ve stresle ilişkili bulunmuştur. Bedensel sağlık üzerinde de olumsuz etkileri olduğu bilinmektedir. Bu nedenle yalnızlık "geçer" diye görmezden gelinmesi gereken bir duygu değil, ciddiye alınması gereken bir ihtiyaçtır.
Yalnızlıkla başa çıkmak için öneriler
Duyguyu kabul edin
Yalnız hissetmek bir başarısızlık ya da kusur değildir; insanın bağ kurma ihtiyacının bir sinyalidir. Utanç duymadan bu duyguyu kabul etmek, onunla bir şey yapabilmenin başlangıcıdır.
Mevcut bağları güçlendirin
Yeni insanlar bulmaya çalışmadan önce, uzun zamandır görüşmediğiniz bir arkadaşa kısa bir mesaj atmak ya da bir aile üyesini aramak gibi küçük adımlar atın.
Düzenli ortamlara katılın
Bir kurs, gönüllü çalışma, spor grubu ya da hobi topluluğu gibi aynı kişilerle düzenli olarak karşılaştığınız ortamlar, bağların zamanla doğal olarak gelişmesini sağlar.
Niceliğe değil niteliğe odaklanın
Birkaç derin ve güvenli ilişki, çok sayıda yüzeysel ilişkiden daha fazla iyi gelir. Kendinizi açabildiğiniz birkaç kişiyle bağı derinleştirmeye odaklanın.
Kendinizle ilişkinize özen gösterin
Yalnızlık döneminde kendinize karşı sert olmak yerine öz şefkatle yaklaşmak, bu zor duyguyu taşımayı kolaylaştırır.
Yalnızlık hissine yoğun umutsuzluk, değersizlik ya da yaşamın anlamsız olduğu düşünceleri eşlik ediyorsa lütfen yalnız kalmayın ve destek isteyin. Acil durumlarda 112'yi arayabilirsiniz.
Yalnızlık ve yaşam dönemleri
Yalnızlık her yaşta görülebilir. Üniversite ya da iş için şehir değiştiren genç yetişkinler, yeni ebeveyn olan kişiler, boşanma sonrası dönem ya da emeklilik gibi geçiş dönemleri, sosyal ağların yeniden kurulmasını gerektirdiği için yalnızlık riskini artırır. Bu dönemlerde yaşanan yalnızlık çoğu zaman geçicidir; ancak fark edilip üzerinde çalışıldığında çok daha hızlı hafifler.
Terapi nasıl yardımcı olur?
Terapide yalnızlığı sürdüren düşünce ve davranış örüntüleri, reddedilme korkusu ve ilişki kurmayı zorlaştıran geçmiş deneyimler ele alınır. Terapötik ilişkinin kendisi de çoğu zaman kişinin anlaşıldığını hissettiği ilk güvenli bağlardan biri olur. Seanslar Bostancı'daki ofiste ya da online olarak yürütülür.
Özetle
Yalnızlık hissi, bağ ihtiyacının karşılanmadığını gösteren doğal ama acı verici bir duygudur. Duyguyu kabul etmek, mevcut ilişkileri güçlendirmek ve küçük adımlarla yeni bağlar kurmak yalnızlıkla başa çıkmanın temel yollarıdır.
Sık sorulan sorular
Kalabalık içinde yalnız hissetmek normal mi?
Evet. Yalnızlık, çevredeki insan sayısından çok bağ kurduğumuzu ve anlaşıldığımızı hissetmemizle ilgilidir. Bu nedenle kalabalık bir ortamda ya da bir ilişki içinde de yalnız hissedilebilir.
Yalnızlık depresyona yol açar mı?
Uzun süren yalnızlık depresyon riskini artırabilir; depresyon da kişinin sosyal ilişkilerden geri çekilmesine yol açarak yalnızlığı derinleştirebilir. Bu nedenle ikisi sıklıkla birlikte görülür.
Yalnızlık için psikologa gitmek gerekir mi?
Yalnızlık uzun süredir devam ediyor, ilişki kurmayı çok zor buluyor ya da yalnızlığa çökkünlük ve kaygı eşlik ediyorsa terapi faydalı olabilir. Terapide yalnızlığı sürdüren örüntüler birlikte ele alınır.
Bu konuda profesyonel destek almayı düşünüyorsanız Bireysel Terapi ve Depresyon Terapisi sayfalarından sürecin nasıl işlediğini inceleyebilir; Bostancı'daki ofiste ya da online görüşme için randevu talep edebilirsiniz.
Kaynaklar
- Hawkley, L. C. ve Cacioppo, J. T. (2010). Loneliness matters: A theoretical and empirical review of consequences and mechanisms. Annals of Behavioral Medicine.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kendinize özgü bir değerlendirme için bir ruh sağlığı uzmanına başvurunuz.
