Duygusal Hissizlik: Neden Hiçbir Şey Hissetmiyorum?

"Ağlamam gereken yerde ağlayamıyorum." "Eskiden sevdiğim şeyler artık bana hiçbir şey ifade etmiyor." "Sevdiklerimin yanındayım ama sanki aramızda bir cam var." Terapi odasında sık duyulan bu cümleler, duygusal hissizlik ya da duygusal uyuşukluk olarak adlandırılan deneyimi anlatır. Kişi duygularının tamamen kaybolduğunu değil, sesinin kısıldığını hisseder. Bu durum çoğu zaman kaygı verici gelir; ama genellikle zihnin aşırı yük karşısında başvurduğu bir koruma biçimidir.

Duygusal hissizlik nasıl hissedilir?

• Sevinç, heyecan ya da sevgi gibi olumlu duyguları zayıf yaşamak
• Üzücü olaylar karşısında beklenen tepkiyi verememek
• İnsanlara karşı uzaklık ve kopukluk hissi
• Kendini "otomatik pilotta" yaşıyormuş gibi hissetmek
• Gelecekle ilgili plan yapmakta ya da istek duymakta güçlük
• Bedensel duyumları da daha az fark etmek

Neden olur?

Yoğun ve uzun süren stres

Sürekli yüksek alarm durumunda çalışan bir sinir sistemi zamanla enerji tasarrufuna geçebilir. Uzun süre iş yükü altında ezilen ya da bir yakınına bakım veren kişilerde duygusal tükenme ve hissizlik sık görülür. Bu tablo tükenmişlik sendromu ile de yakından ilişkilidir.

Travma

Travmatik bir yaşantının ardından duyguları kısmak, dayanılmaz acıdan korunmanın bir yoludur. Araştırmalar duygusal uyuşukluğu travma sonrası stres belirtilerinin önemli bir parçası olarak tanımlar. Donma tepkisi ve travma belirtileri yazıları bu mekanizmayı daha ayrıntılı anlatır.

Depresyon

Depresyonda eskiden keyif veren şeylerden zevk alamama (anhedoni) temel belirtilerden biridir. Bazı kişiler depresyonu yoğun bir üzüntüden çok derin bir boşluk ve hissizlik olarak yaşar. Ayrıntılar için depresyon belirtileri yazısını okuyabilirsiniz.

Bastırılmış duygular

Çocuklukta duyguların görülmediği ya da cezalandırıldığı bir ortamda büyüyen kişiler, duygularını fark etmemeyi öğrenmiş olabilir. Duyguları tanımakta ve adlandırmakta zorlanma hâli aleksitimi olarak da bilinir ve duygusal ihmal ile sık ilişkilendirilir.

İlaçlar ve bedensel nedenler

Bazı ilaçlar, uyku eksikliği, tiroid sorunları ya da alkol ve madde kullanımı da duygusal tepkileri etkileyebilir. Kullandığınız bir ilaçla ilişkili olduğunu düşünüyorsanız ilacı kendi başınıza bırakmadan hekiminizle görüşmeniz önemlidir.

Hissizlik ile derealizasyon aynı şey mi?

Birbirine yakın deneyimlerdir ama aynı değildir. Duygusal hissizlikte duyguların yoğunluğu azalır. Derealizasyon ve depersonalizasyonda ise kişi çevresini ya da kendisini gerçek dışı, uzak ya da yabancı algılar. Bu deneyimler aynı kişide birlikte görülebilir.

Hissizlik bir "zayıflık" değil, bir uyarıdır

Duygusal hissizlik yaşayan kişiler kendilerini çoğu zaman soğuk, bencil ya da "bozuk" olarak yargılar. Oysa hissizlik, zihnin uzun süre taşıdığı yükün fazla geldiğine dair bir işarettir. Tıpkı aşırı ısınan bir cihazın kendini korumak için performansını düşürmesi gibi, duygusal sistem de aşırı yük karşısında sesini kısar. Bu sinyali ciddiye almak; dinlenmeye, yükü azaltmaya ve gerekirse destek almaya alan açmak anlamına gelir. Hissizlik çoğu zaman bir son değil, yeniden dengelenme ihtiyacının başlangıcıdır.

Yeniden hissetmenin yolları

• Bedenle başlayın: Duygular bedende başlar. Kısa yürüyüşler, esneme, sıcak bir duş ya da nefese odaklanmak bedensel farkındalığı artırır.
• Küçük duyguları adlandırın: "Biraz yorgunum", "hafif bir huzursuzluk var" gibi küçük fark edişleri not etmek, duygu sözlüğünü yeniden canlandırır.
• Kendinizi zorlamayın: "Hissetmeliyim" baskısı hissizliği artırabilir. Duygular güvende hissedildikçe yavaşça geri gelir.
• Bağlantıyı sürdürün: Hiçbir şey hissetmeseniz bile güvendiğiniz insanlarla vakit geçirmek iyileşmenin zeminini hazırlar.
• Uyku ve rutin: Düzenli uyku ve basit günlük rutinler sinir sisteminin dengelenmesine yardımcı olur.

Ne zaman destek almalı?

Hissizlik birkaç haftadan uzun sürüyorsa, ilişkilerinizi ve işinizi etkiliyorsa ya da yanında umutsuzluk ve boşluk duygusu varsa bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmek yararlı olur. Terapide hissizliğin altında yatan neden —stres, travma ya da depresyon— birlikte anlaşılır ve buna uygun bir yol izlenir. Depresyon terapisi ve travma terapisi sayfalarımızdan süreç hakkında bilgi alabilirsiniz.

Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa beklemeden 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın.

Bu konuda profesyonel destek almayı düşünüyorsanız Depresyon Terapisi ve Travma Terapisi sayfalarından sürecin nasıl işlediğini inceleyebilir; Bostancı'daki ofiste ya da online görüşme için randevu talep edebilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kendinize özgü bir değerlendirme için bir ruh sağlığı uzmanına başvurunuz.