İlişki OKB'si: "Onu Gerçekten Seviyor muyum?" Şüphesi Bitmediğinde

"Onu gerçekten seviyor muyum?", "Daha uygun biri var mı?", "Neden ona baktığımda kalbim eskisi gibi çarpmıyor?" İlişkilerde zaman zaman şüphe duymak doğaldır. Ancak bazı kişiler için bu sorular hiç durmayan, günün büyük bölümünü kaplayan ve yoğun sıkıntı veren bir döngüye dönüşür. Bu tablo, araştırmacıların ilişki odaklı obsesif kompulsif bozukluk (İngilizce kısaltmasıyla ROCD) olarak tanımladığı örüntüyle örtüşebilir.

İlişki OKB'si nedir?

İlişki OKB'si, obsesif kompulsif bozukluğun ilişkilere odaklanan bir görünümüdür. Takıntılı düşünceler genellikle iki alanda yoğunlaşır:

• İlişkinin kendisine dair şüpheler: "Onu seviyor muyum?", "O beni gerçekten seviyor mu?", "Bu doğru ilişki mi?"
• Partnerin özelliklerine dair şüpheler: Partnerin görünüşü, zekâsı, sosyal becerileri ya da kişiliğindeki "kusurlara" takılıp kalmak.

Bu düşünceler istemsizce gelir, kişinin değerleriyle çelişir ve yoğun kaygı, suçluluk ya da huzursuzluk yaratır.

Döngü nasıl işler?

Diğer OKB türlerinde olduğu gibi, şüphenin yarattığı sıkıntıyı azaltmak için bazı davranışlar ortaya çıkar. Bunlar kısa süreli rahatlama sağlasa da şüpheyi uzun vadede güçlendirir:

• Duygularını sürekli kontrol etmek ("Şu an ona sevgi duyuyor muyum?")
• Partneri başkalarıyla ya da geçmiş ilişkilerle kıyaslamak
• Arkadaşlara ve internete tekrar tekrar "Bu normal mi?" diye sormak
• İlişki testleri yapmak, aşk ile ilgili içerikleri takıntılı biçimde araştırmak
• Geçmişteki anıları zihinde tekrar tekrar gözden geçirmek
• Şüpheyi tetikleyen durumlardan kaçınmak

Normal ilişki şüphesinden farkı nedir?

Her ilişki şüphesi OKB değildir. İlişkide gerçek sorunlar olduğunda ya da önemli kararların eşiğinde şüphe duymak sağlıklı bir değerlendirmenin parçasıdır. İlişki OKB'sini ayırt eden özellikler şunlardır:

• Şüpheler çok sık, yoğun ve zihinden uzaklaştırılması zordur.
• Düşünceler, kişinin ilişkideki gerçek deneyimiyle ve değerleriyle çelişir.
• Kişi şüpheyi "kesin olarak çözmeden" rahatlayamayacağını hisseder.
• Kontrol etme ve güvence arama davranışları zaman alır ve ilişkiyi yıpratır.
• Sorun, partner ya da ilişki değiştiğinde de çoğu zaman yeni bir ilişkide tekrar eder.

İlişkide şiddet, aldatma ya da sürekli değersizleştirme gibi gerçek sorunlar varsa bu durum OKB kapsamında değerlendirilmez; bu konuda toksik ilişki belirtileri yazısına göz atabilirsiniz.

Kesinlik arayışı neden işe yaramaz?

İlişkilerde duygular doğal olarak dalgalanır; her an aynı yoğunlukta sevgi ya da heyecan hissetmek mümkün değildir. İlişki OKB'sinde kişi, bu doğal dalgalanmaları bir "kanıt" olarak yorumlar ve yüzde yüz kesinlik arar. Ancak duygular hakkında mutlak bir kesinliğe ulaşmak mümkün olmadığı için her yanıt yeni bir soruyu doğurur. Bu nedenle tedavide hedef, şüpheyi kesin olarak çözmek değil, belirsizlikle birlikte yaşayabilmeyi öğrenmektir.

Terapi nasıl yardımcı olur?

Bilişsel davranışçı terapi, ilişki OKB'siyle çalışmada temel yaklaşımdır. Terapide düşüncelere yüklenen anlamlar incelenir, kontrol etme ve güvence arama davranışları fark edilir ve maruz bırakma ve tepki önleme yöntemiyle kişi bu davranışları yapmadan şüphenin yarattığı kaygının kendiliğinden azaldığını deneyimler. İstenmeyen düşünceler hakkında daha fazla bilgi için istenmeyen düşünceler yazısına bakabilirsiniz.

Bu konuda profesyonel destek almayı düşünüyorsanız Anksiyete ve Panik Atak Terapisi ve Bilişsel Davranışçı Terapi sayfalarından sürecin nasıl işlediğini inceleyebilir; Bostancı'daki ofiste ya da online görüşme için randevu talep edebilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kendinize özgü bir değerlendirme için bir ruh sağlığı uzmanına başvurunuz.