Erkekler, kadınlara göre psikolojik destek almaya daha az başvurur; araştırmalar bunun önemli bir nedeninin 'güçlü olmak, sorunlarını kendi çözmek' gibi toplumsal beklentiler ve damgalanma kaygısı olduğunu gösterir. Erkeklerde depresyon ve kaygı çoğu zaman öfke, sinirlilik, aşırı çalışma, alkol kullanımı ya da bedensel yakınmalar biçiminde görülebilir. Terapi, sorunları çözmeye odaklı, yapılandırılmış ve gizli bir ortamda yürütülebilir.
Pek çok erkek, zorlandığı dönemlerde "Bir şekilde hallederim" diyerek yükü tek başına taşımayı tercih eder. Kimisi yardım istemeyi zayıflık olarak görür, kimisi neyi nasıl anlatacağını bilemez. Oysa ruhsal zorluklar cinsiyet ayırt etmez; değişen, çoğu zaman bu zorlukların nasıl görüldüğü ve dile getirildiğidir.
Erkekler neden daha az yardım istiyor?
Araştırmalar, erkeklerin psikolojik destek hizmetlerine kadınlara göre daha az başvurduğunu tutarlı biçimde göstermektedir. Bunun ardında genellikle birkaç etken bir arada bulunur:
- Toplumsal beklentiler: "Erkek adam ağlamaz", "Güçlü olmalısın", "Sorununu kendin çöz" gibi öğrenilmiş mesajlar, zorlanmayı kabul etmeyi utanç verici kılabilir.
- Damgalanma kaygısı: Çevrenin, iş yerinin ya da ailenin nasıl karşılayacağına dair endişe.
- Duyguları ifade etmekte zorlanmak: Duygularını adlandırmayı öğrenmemiş olmak, "Ne anlatacağım ki?" düşüncesine yol açabilir.
- Kontrol kaybı korkusu: Yardım istemek, kontrolü bırakmak gibi algılanabilir.
- Belirtileri tanımamak: Sinirlilik ya da yorgunluk gibi belirtilerin psikolojik bir zorluğa işaret edebileceği fark edilmeyebilir.
Erkeklerde depresyon ve kaygı nasıl görünür?
Erkeklerde depresyon her zaman üzüntü ve ağlama ile kendini göstermez. Daha sık görülebilen işaretler şunlardır:
- Çabuk sinirlenme, öfke patlamaları ve tahammülsüzlük
- Kendini aşırı işe vermek ya da tam tersine işten kopmak
- Alkol ya da madde kullanımında artış
- Riskli davranışlar (hızlı araç kullanma, kumar gibi)
- Baş ağrısı, sindirim sorunları, sürekli yorgunluk gibi bedensel yakınmalar
- Uyku sorunları ve cinsel istekte azalma
- Sosyal ilişkilerden ve aileden uzaklaşma
Bu belirtiler çoğu zaman "stres" ya da "karakter" olarak geçiştirilir ve altta yatan depresyon ya da kaygı gözden kaçabilir. Daha fazla bilgi için depresyon belirtileri ve öfke kontrolü yazılarına göz atabilirsiniz.
Terapi erkekler için nasıl işler?
Terapi yalnızca duygular hakkında uzun uzun konuşmak demek değildir. Pek çok erkek, net hedefleri olan, sorun çözmeye odaklı ve yapılandırılmış yaklaşımlarla kendini daha rahat hisseder. Örneğin bilişsel davranışçı terapi, düşünce ve davranış döngülerini somut araçlarla ele alır. Terapide tempoyu ve neyi ne kadar paylaşacağınızı siz belirlersiniz. Online görüşme seçeneği de zaman ya da mahremiyet kaygısı olanlar için ilk adımı kolaylaştırabilir.
İlk adımı kolaylaştırmak için
- Somut bir hedefle başlayın: "Uyuyamıyorum", "Çabuk sinirleniyorum", "İşte odaklanamıyorum" gibi bir başlangıç noktası yeterlidir.
- İlk görüşmeyi bir tanışma olarak düşünün: İlk seansta ne olacağını bilmek kaygıyı azaltır. Ayrıntılar için ilk terapi seansında ne olur? yazısına bakabilirsiniz.
- Gizliliği hatırlayın: Görüşmeler gizlidir; iş yeriniz ya da aileniz izniniz olmadan bilgilendirilmez.
- Güvendiğiniz biriyle konuşun: Bir yakınınıza zorlandığınızı söylemek de yük hafifletir.
Önemli: Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa vakit kaybetmeden bir ruh sağlığı uzmanına başvurun; acil durumlarda 112'yi arayın.
Sık sorulan sorular
Erkeklerde depresyon belirtileri farklı mıdır?
Erkeklerde depresyon üzüntüden çok öfke, sinirlilik, aşırı çalışma, alkol kullanımında artış, riskli davranışlar ve bedensel yakınmalarla kendini gösterebilir. Bu nedenle zaman zaman gözden kaçabilir.
Erkek danışan olarak kadın psikologla çalışabilir miyim?
Evet. Terapide belirleyici olan, kendinizi anlaşılmış ve güvende hissetmenizdir. Terapistin cinsiyeti konusunda bir tercihiniz varsa bunu göz önünde bulundurmanız da doğaldır.
Terapide duygularımı anlatamazsam ne olur?
Duyguları adlandırmakta zorlanmak sık görülür ve terapide birlikte öğrenilebilir. Somut bir sorundan, örneğin uyku ya da öfkeden başlamak yeterlidir.
Bu konuda profesyonel destek almayı düşünüyorsanız Bireysel Terapi ve Depresyon Terapisi sayfalarından sürecin nasıl işlediğini inceleyebilir; Bostancı'daki ofiste ya da online görüşme için randevu talep edebilirsiniz.
Kaynaklar
- Addis, M. E. ve Mahalik, J. R. (2003). Men, masculinity, and the contexts of help seeking. American Psychologist.
- Seidler, Z. E., Dawes, A. J., Rice, S. M., Oliffe, J. L. ve Dhillon, H. M. (2016). The role of masculinity in men's help-seeking for depression: A systematic review. Clinical Psychology Review.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kendinize özgü bir değerlendirme için bir ruh sağlığı uzmanına başvurunuz.
