Psikolog, üniversitelerin psikoloji bölümünden mezun olan kişidir; klinik psikolog ise buna ek olarak klinik psikoloji yüksek lisansı ya da doktorası yaparak psikolojik değerlendirme ve psikoterapi alanında uzmanlaşmıştır. Psikolojik danışman, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık (PDR) bölümü mezunudur. Yaşam koçluğu ise yasal olarak tanımlanmış bir sağlık mesleği değildir ve ruhsal sorunların değerlendirilmesi ya da tedavisi için uygun bir unvan değildir.
Destek almaya karar verdiğinizde karşınıza pek çok unvan çıkar: psikolog, klinik psikolog, psikolojik danışman, terapist, aile danışmanı, yaşam koçu, nefes koçu… Bu unvanların bir kısmı uzun bir akademik eğitimi ve yasal bir çerçeveyi ifade ederken, bir kısmı kısa sertifika programlarıyla edinilebilir. Doğru kişiden destek almak hem güvenliğiniz hem de sürecin etkisi açısından önemlidir.
Psikolog kimdir?
Psikolog, üniversitelerin dört yıllık psikoloji lisans programından mezun olan kişidir. Psikoloji eğitimi; insan davranışı, gelişim, bilişsel süreçler, kişilik ve psikopatoloji gibi alanları kapsar. Psikolog sağlık meslek mensupları arasında yer alır.
Klinik psikolog kimdir?
Klinik psikolog, psikoloji lisansının ardından klinik psikoloji alanında yüksek lisans ya da doktora eğitimi almış psikologdur. Bu eğitimde psikopatoloji, psikolojik değerlendirme ve test uygulamaları ile psikoterapi yöntemleri üzerine yoğunlaşılır ve süpervizyon altında klinik uygulama yapılır. Psikoterapi alanında çalışan psikologların büyük kısmı bu eğitimin üzerine EMDR, bilişsel davranışçı terapi ya da şema terapi gibi yöntemlerde ayrıca sertifikalı eğitimler alır.
Psikolojik danışman kimdir?
Psikolojik danışman, eğitim fakültelerinin Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık (PDR) bölümünden mezun olan kişidir. Okullarda rehber öğretmen olarak, danışmanlık merkezlerinde ya da yüksek lisans eğitimiyle farklı alanlarda çalışabilirler. PDR ve psikoloji farklı lisans programlarıdır; eğitim içerikleri ve yasal çalışma alanları da farklıdır.
Psikiyatrist kimdir?
Psikiyatrist, tıp fakültesinden mezun olduktan sonra psikiyatri uzmanlık eğitimi almış hekimdir. Ruhsal hastalıklarda tanı koyabilir ve ilaç yazabilir. Psikolog ve psikiyatrist çoğu zaman birlikte çalışır. Ayrıntılar için psikolog, klinik psikolog ve psikiyatrist farkı yazısına bakabilirsiniz.
Yaşam koçu kimdir?
Yaşam koçluğu, kişilerin hedef belirleme, motivasyon ve kişisel gelişim gibi konularda desteklendiği bir hizmettir. Türkiye'de koçluk yasal olarak tanımlanmış bir sağlık mesleği değildir; farklı eğitim geçmişlerine sahip kişiler kısa süreli programlarla koç unvanı alabilir. Koçluk kariyer planlaması gibi alanlarda faydalı olabilir; ancak depresyon, kaygı bozuklukları, travma ya da diğer ruhsal sorunların değerlendirilmesi ve psikoterapisi koçluğun kapsamında değildir.
"Terapist" unvanına dikkat
"Terapist" kelimesi tek başına bir eğitim düzeyini göstermez; farklı alanlardan kişiler kendilerini bu şekilde tanıtabilir. Bu nedenle unvanın arkasındaki temel eğitimi sormak önemlidir: Kişi psikoloji lisansı mı, klinik psikoloji yüksek lisansı mı, PDR mi, yoksa farklı bir alan mı tamamlamış?
Uzmanın eğitimini nasıl doğrulayabilirsiniz?
- Lisans ve yüksek lisans bilgisini sorun: Hangi üniversitenin hangi bölümünden mezun olduğunu öğrenmek hakkınızdır. Güvenilir uzmanlar bu bilgiyi açıkça paylaşır.
- Aldığı eğitimleri ve kurumları öğrenin: EMDR, BDT ya da şema terapi eğitimlerinin hangi kurum tarafından verildiğini sorabilirsiniz.
- Mesleki dernek üyeliklerine bakın: Türk Psikologlar Derneği ya da yöntemlere özgü dernekler, üyelerinin mesleki etik ilkelere uymasını bekler.
- Abartılı vaatlere temkinli yaklaşın: "Tek seansta kesin sonuç" gibi iddialar ruh sağlığı alanında gerçekçi değildir.
Hangi durumda kimden destek almalı?
Kaygı, depresif duygu durum, panik atak, travmatik yaşantılar, yeme ve uyku sorunları ya da ilişkilerde tekrar eden zorluklar gibi konularda psikolojik değerlendirme ve psikoterapi alanında eğitim almış bir klinik psikologla çalışmak uygun bir başlangıçtır. İlaç gerekip gerekmediğinin değerlendirilmesi için psikiyatri hekimine başvurulur. Kariyer hedefleri ya da verimlilik gibi ruhsal bir sorun içermeyen konularda koçluk bir seçenek olabilir.
Klk. Psk. Meltem Şahin'in eğitim ve yeterlilik bilgilerine Hakkımda ve Görüşme İlkeleri sayfalarından ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Psikolojik danışman ile psikolog aynı şey mi?
Hayır. Psikolojik danışman Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık (PDR) bölümü mezunudur, psikolog ise psikoloji bölümü mezunudur. Eğitim içerikleri ve yasal çalışma alanları farklıdır.
Yaşam koçu psikolojik sorunlarda yardımcı olabilir mi?
Yaşam koçluğu yasal olarak tanımlanmış bir sağlık mesleği değildir. Depresyon, kaygı bozuklukları ya da travma gibi ruhsal sorunların değerlendirilmesi ve psikoterapisi için psikoloji eğitimi almış bir uzmana başvurulmalıdır.
Bir psikoloğun gerçekten psikolog olduğunu nasıl anlarım?
Hangi üniversitenin hangi bölümünden mezun olduğunu, varsa yüksek lisans eğitimini ve aldığı terapi eğitimlerinin hangi kurumlardan alındığını sorabilirsiniz. Güvenilir uzmanlar bu bilgileri açıkça paylaşır.
Bu konuda profesyonel destek almayı düşünüyorsanız Bireysel Terapi ve Psikolojik Değerlendirme sayfalarından sürecin nasıl işlediğini inceleyebilir; Bostancı'daki ofiste ya da online görüşme için randevu talep edebilirsiniz.
Kaynaklar
- Türk Psikologlar Derneği. Mesleki mevzuat ve etik yönetmelik. psikolog.org.tr
- Wampold, B. E. ve Imel, Z. E. (2015). The Great Psychotherapy Debate (2. baskı). Routledge.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kendinize özgü bir değerlendirme için bir ruh sağlığı uzmanına başvurunuz.
