Terapide ilerleme çoğu zaman düz bir çizgi izlemez; özellikle zor duygulara yaklaşılan dönemlerde kişi kendini geçici olarak daha kötü hissedebilir. İlerleme olmadığını düşünüyorsanız ilk adım bunu terapistinizle açıkça konuşmaktır. Araştırmalar terapinin etkisinde danışan ile terapist arasındaki güvene dayalı ilişkinin belirleyici olduğunu gösterir; birkaç görüşmeye rağmen kendinizi anlaşılmamış ya da güvende hissetmiyorsanız terapist değiştirmek meşru bir seçenektir.
Terapiye başlarken çoğu kişi kısa sürede rahatlamayı umar. Bazen ilk seanslardan sonra belirgin bir hafifleme yaşanır; bazen de haftalar geçmesine rağmen "Bir şey değişmiyor" ya da "Daha da kötü hissediyorum" duygusu ortaya çıkar. Bu his her zaman terapinin işe yaramadığı anlamına gelmez; ama göz ardı edilmemesi gereken bir sinyaldir.
Terapide değişim nasıl ilerler?
Psikoterapide değişim çoğu zaman inişli çıkışlı bir seyir izler. İlk dönemde konuşabilmenin verdiği bir rahatlama olabilir; ardından uzun süredir kaçınılan duygulara ve anılara yaklaşıldıkça geçici bir zorlanma dönemi yaşanabilir. Özellikle travma, yas ya da köklü ilişki örüntüleri üzerinde çalışırken bu dönem doğaldır. Değişimin bir kısmı da dışarıdan fark edilmesi zor biçimlerde gerçekleşir: Aynı tetikleyiciye eskisinden biraz farklı tepki vermek, bir düşünceyi daha hızlı fark etmek gibi.
"İşe yaramıyor" hissinin olası nedenleri
- Hedefler net değil: Ne üzerinde çalışıldığı ve ilerlemenin nasıl anlaşılacağı belirlenmemiş olabilir.
- Beklenti ile süreç uyuşmuyor: Kısa vadeli teknikler beklenirken daha derin örüntüler üzerine çalışılıyor olabilir ya da tersi.
- Zor bir döneme girilmiş: Duygusal olarak yoğun konulara yaklaşıldığında geçici bir kötüleşme yaşanabilir.
- Seanslar düzensiz: Sık aralar, sürecin birikimli etkisini zayıflatabilir.
- Yöntem sorununuza uygun değil: Bazı sorunlarda belirli yöntemlerin etkinliği daha iyi araştırılmıştır.
- Terapötik ilişki yeterince güçlü değil: Kendinizi anlaşılmış ve güvende hissetmiyorsanız açılmak zorlaşır.
- Eşlik eden bir durum var: Ağır depresyon, uyku sorunları ya da madde kullanımı gibi durumlar ek değerlendirme gerektirebilir.
İlk adım: Terapistinizle konuşun
Hissettiklerinizi terapistinize söylemek, belki de atabileceğiniz en yararlı adımdır. "Son haftalarda ilerleme olmadığını hissediyorum" ya da "Seanslarda bazı konuları anlatmakta zorlanıyorum" demek sürecin bir parçası olarak karşılanır. Bu konuşma hedeflerin yeniden netleşmesini, yöntemin gözden geçirilmesini ya da sizin için neyin işe yaramadığının anlaşılmasını sağlar. Araştırmalar, danışandan düzenli geri bildirim almanın ve ilişkideki aksaklıkları onarmanın terapinin sonuçlarını olumlu etkilediğini göstermektedir.
Terapist değiştirmeyi ne zaman düşünmelisiniz?
Terapinin etkisinde en önemli unsurlardan biri, danışan ile terapist arasındaki güvene dayalı ilişkidir. Aşağıdaki durumlarda başka bir uzmanla çalışmayı değerlendirmek meşru ve sağlıklı bir karardır:
- Birkaç görüşmeye ve açık bir konuşmaya rağmen kendinizi anlaşılmamış ya da yargılanmış hissediyorsanız
- Sınırların ihlal edildiğini, gizliliğe özen gösterilmediğini düşünüyorsanız
- Sorununuz terapistin eğitim aldığı alanın dışında kalıyorsa
- Seanslar sürekli iptal ediliyor, gecikiyor ya da planlandığı gibi yürümüyorsa
Terapist değiştirmek başarısızlık değildir; size uygun desteği bulma sürecinin bir parçasıdır. İyi bir terapist, gerektiğinde sizi başka bir uzmana yönlendirmekten çekinmez.
Terapiden daha fazla fayda görmek için
- Seanslar arasında gün içinde fark ettiklerinizi not alın.
- Önerilen çalışmaları ve ödevleri, zorlandığınız noktaları da paylaşarak deneyin.
- Seanslara düzenli katılmaya çalışın.
- Terapistinize nasıl bir değişim umduğunuzu açıkça söyleyin.
Bostancı'daki ofiste ya da online görüşmelerde hedefler birlikte belirlenir ve ilerleme belirli aralıklarla değerlendirilir. Ayrıntılar için görüşme ilkeleri sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Terapinin etkisini görmek ne kadar sürer?
Bu süre sorunun türüne, ne kadar süredir devam ettiğine ve kullanılan yönteme göre değişir. Bazı kişiler ilk haftalarda rahatlama hissederken, köklü örüntülerde değişim daha uzun zaman alabilir.
Terapiden sonra daha kötü hissetmek normal mi?
Zor duygulara ve anılara yaklaşıldığı dönemlerde geçici olarak daha kötü hissetmek görülebilir. Bu durumun yoğunluğunu ve süresini terapistinizle konuşmanız önemlidir.
Terapistime değiştirmek istediğimi söylemeli miyim?
Evet, söylemeniz yararlı olur. Bu konuşma bazen sorunun çözülmesini sağlar; değişiklik gerekiyorsa da terapistiniz sizi uygun bir uzmana yönlendirmeye yardımcı olabilir.
Bu konuda profesyonel destek almayı düşünüyorsanız Bireysel Terapi ve Online Terapi sayfalarından sürecin nasıl işlediğini inceleyebilir; Bostancı'daki ofiste ya da online görüşme için randevu talep edebilirsiniz.
Kaynaklar
- Norcross, J. C. ve Lambert, M. J. (2018). Psychotherapy relationships that work III. Psychotherapy.
- Wampold, B. E. ve Imel, Z. E. (2015). The Great Psychotherapy Debate (2. baskı). Routledge.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kendinize özgü bir değerlendirme için bir ruh sağlığı uzmanına başvurunuz.
