Panik atak ve kalp krizi çarpıntı, göğüste sıkışma, nefes darlığı ve terleme gibi benzer belirtilerle ortaya çıkabilir ve yalnızca belirtilere bakarak ayırt etmek her zaman mümkün değildir. Göğüs ağrısı ilk kez yaşanıyorsa, efor sırasında başladıysa, kola, çeneye ya da sırta yayılıyorsa veya kalp hastalığı risk faktörleriniz varsa vakit kaybetmeden 112'yi arayın. Tıbbi nedenler dışlandıktan sonra tekrarlayan panik ataklar bilişsel davranışçı terapiyle etkili biçimde ele alınabilir.
Bir anda kalbiniz hızla çarpmaya başlıyor, göğsünüzde bir baskı hissediyorsunuz, nefesiniz daralıyor ve "Kalp krizi geçiriyorum" düşüncesi zihninizi kaplıyor. Panik atak yaşayan pek çok kişi ilk atağında kendini acil serviste bulur. Bu son derece anlaşılır bir tepkidir; çünkü panik atak ile kalp krizi bazı belirtileri paylaşır.
Önemli: Bu yazı tıbbi bir değerlendirmenin yerini tutmaz. Göğüs ağrısı ilk kez yaşanıyorsa, şiddetliyse ya da emin değilseniz vakit kaybetmeden 112'yi arayın. Kalp kaynaklı bir sorunun gözden kaçmasındansa acil değerlendirme her zaman daha güvenlidir.
Ortak belirtiler
Her iki durumda da şu belirtiler görülebilir:
- Göğüste ağrı, baskı ya da sıkışma hissi
- Çarpıntı, kalbin hızla atması
- Nefes darlığı
- Terleme, bulantı, baş dönmesi
- Yoğun korku ve kötü bir şey olacağı hissi
Genel farklar
Aşağıdaki farklar genel eğilimleri anlatır; tek başına tanı koymak için kullanılmamalıdır.
- Başlangıç: Panik atak çoğu zaman dinlenme halinde ya da stresli bir durumda aniden başlar ve genellikle 10 dakika içinde zirveye ulaşır. Kalp krizine bağlı ağrı efor sırasında başlayabilir ve giderek artabilir.
- Ağrının niteliği: Panik atakta ağrı daha çok batma ya da keskin bir sızı şeklinde tarif edilebilir. Kalp kaynaklı ağrı ise sıklıkla baskı, ağırlık ya da sıkışma şeklindedir ve sol kola, çeneye, boyuna ya da sırta yayılabilir.
- Süre: Panik atak belirtileri genellikle 20–30 dakika içinde azalır. Kalp krizine bağlı belirtiler azalmadan sürebilir ya da artabilir.
- Eşlik eden belirtiler: Panik atakta ellerde karıncalanma, uyuşma, gerçek dışılık hissi ve kontrolü kaybetme korkusu sık görülür.
- Risk faktörleri: İleri yaş, sigara, yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol ve ailede kalp hastalığı öyküsü kalp krizi olasılığını artırır.
Ne zaman acile başvurmalı?
- Göğüs ağrısı ilk kez yaşanıyorsa
- Ağrı efor sırasında başladıysa ya da istirahatle geçmiyorsa
- Ağrı kola, çeneye, boyuna ya da sırta yayılıyorsa
- Bayılma, şiddetli nefes darlığı ya da bilinç bulanıklığı varsa
- Kalp hastalığı risk faktörleriniz varsa
- Bu atak, daha önce yaşadığınız ataklardan farklı hissettiriyorsa
Bu durumlarda 112'yi aramaktan çekinmeyin.
Tıbbi nedenler dışlandıktan sonra
Kalp ve diğer tıbbi nedenler doktor değerlendirmesiyle dışlandıysa ve ataklar tekrarlıyorsa, bu tablo panik bozukluğa işaret edebilir. Panik bozuklukta bedensel duyumların felaket olarak yorumlanması ("Kalbim duracak") kaygıyı artırır, artan kaygı da bedensel belirtileri yoğunlaştırır. Bu kısır döngü, psikolog David M. Clark'ın bilişsel modelinde ayrıntılı biçimde tanımlanmıştır.
Bu aşamada atakları yönetmek için şunlar yardımcı olabilir:
- Belirtileri isimlendirmek: "Bu bir panik atak, tehlikeli değil, geçecek."
- Nefesi yavaşlatmak; özellikle nefes verişini uzatmak. Sitemizdeki nefes egzersizini deneyebilirsiniz.
- Atak sırasında kaçmak yerine bulunduğunuz yerde kalmayı denemek
- Sürekli nabız kontrolü ve tekrar tekrar tetkik yaptırma gibi güvence arama davranışlarını azaltmak
Panik bozukluk, bilişsel davranışçı terapiye iyi yanıt veren sorunlardandır. Daha fazla bilgi için panik atak nedir? ve sağlık kaygısı yazılarına göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Panik atak kalbe zarar verir mi?
Panik atak sırasında kalp hızlansa da sağlıklı bir kalbe kalıcı zarar vermez. Ancak göğüs ağrısının kalp kaynaklı olup olmadığının ilk seferde bir hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.
Panik atakta acile gitmeli miyim?
Göğüs ağrısı ilk kez yaşanıyorsa, efor sırasında başladıysa, kola ya da çeneye yayılıyorsa veya emin değilseniz 112'yi arayın. Tıbbi nedenler dışlandıktan sonra tekrarlayan ataklar için psikolojik destek alınabilir.
Panik atak ne kadar sürer?
Panik atak belirtileri genellikle 10 dakika içinde zirveye ulaşır ve çoğu zaman 20–30 dakika içinde azalır. Ataktan sonra bir süre yorgunluk ve tedirginlik devam edebilir.
Bu konuda profesyonel destek almayı düşünüyorsanız Anksiyete ve Panik Atak Terapisi ve Bilişsel Davranışçı Terapi sayfalarından sürecin nasıl işlediğini inceleyebilir; Bostancı'daki ofiste ya da online görüşme için randevu talep edebilirsiniz.
Kaynaklar
- Clark, D. M. (1986). A cognitive approach to panic. Behaviour Research and Therapy.
- NICE (2011). Generalised anxiety disorder and panic disorder in adults: management (CG113). nice.org.uk
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kendinize özgü bir değerlendirme için bir ruh sağlığı uzmanına başvurunuz.
