Travma Sonrası Stres Bozukluğu: Belirtiler ve Travma Terapisi

Kaza, deprem, saldırı, ani bir kayıp ya da ciddi bir sağlık sorunu… Böyle bir olayın ardından korku, uykusuzluk, olayın sürekli akla gelmesi gibi tepkiler yaşamak son derece doğaldır. Çoğu insanda bu tepkiler birkaç hafta içinde azalır. Ancak bazen belirtiler aylarca sürer ve hayatı belirgin biçimde etkiler; bu durumda travma sonrası stres bozukluğundan (TSSB) söz edilebilir.

TSSB'nin belirtileri

• Yeniden yaşama: İstemsiz anılar, kâbuslar, olayı tekrar yaşıyormuş gibi hissetme
• Kaçınma: Olayı hatırlatan yer, kişi, konuşma ve düşüncelerden uzak durma
• Düşünce ve duygu değişiklikleri: Suçluluk, utanç, kopukluk, olumlu duyguları hissedememe
• Aşırı uyarılmışlık: İrkilme, sürekli tetikte olma, sinirlilik, uyku ve odaklanma sorunları

Sadece büyük olaylar mı travmatiktir?

Tek seferlik büyük olayların yanı sıra çocuklukta yaşanan ihmal, sürekli aşağılanma ya da duygusal şiddet gibi tekrarlayan deneyimler de "karmaşık travma" olarak adlandırılan, uzun süreli etkiler yaratabilir. Bu etkiler çoğu zaman ilişki sorunları, özgüven eksikliği ve duygu düzenleme güçlükleri şeklinde kendini gösterir.

Travma terapisi nasıl ilerler?

Travma terapisi üç temel aşamada düşünülür: güvenlik ve dengelenme, travmatik anıların işlenmesi ve hayata yeniden bağlanma. İşleme aşamasında EMDR, etkinliği kanıtlanmış yöntemlerden biridir. Travma odaklı bilişsel davranışçı yaklaşımlar da kullanılabilir.

Yakınınız travma yaşadıysa

• Anlatmaya zorlamadan, hazır olduğunda dinlemeye açık olduğunuzu belirtin.
• Tepkilerini küçümsemeyin; "Geçti artık" demek yerine "Zor bir şey yaşadın" diyebilirsiniz.
• Uyku, beslenme gibi temel ihtiyaçlarına destek olun.
• Belirtiler bir aydan uzun sürüyorsa profesyonel destek almasını teşvik edin.

Travmatik bir yaşantının etkilerini taşıyorsanız Bostancı, Kadıköy'deki ofiste ya da online olarak travma terapisi hakkında bilgi alabilirsiniz.

Akut stres tepkisi ile TSSB arasındaki fark

Travmatik bir olayın ardından ilk günlerde ve haftalarda uykusuzluk, olayın zihinde tekrar tekrar canlanması, irkilme ve duygusal uyuşukluk yaşamak oldukça yaygındır. Bu tepkiler çoğu kişide zamanla azalır. Belirtiler bir aydan uzun sürüyor, günlük hayatı belirgin biçimde etkiliyor ya da giderek yoğunlaşıyorsa travma sonrası stres bozukluğu açısından değerlendirme yapılması gerekir.

Uzun süreli ve tekrarlayan travmalar

Travma her zaman tek bir olaydan oluşmaz. Çocuklukta uzun süre yaşanan ihmal, istismar ya da güvensiz ortamlar yetişkinlikte duygu düzenleme güçlüğü, ilişkilerde güvensizlik ve kendilik algısında derin izler bırakabilir. Bu konuda çocukluk travmaları yazısında daha ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz. Travma sonrası görülebilen gerçeklikten kopma hissi için derealizasyon yazısına, yoğun duygularla baş etme becerileri için duygu düzenleme yazısına bakabilirsiniz.

Kendinize nasıl destek olabilirsiniz?

• Uyku, beslenme ve hareket gibi temel rutinleri korumaya çalışın.
• Güvendiğiniz kişilerle bağınızı sürdürün; yalnızlaşmak belirtileri ağırlaştırabilir.
• Alkol ya da madde ile duyguları bastırmaktan kaçının.
• Tetikleyicileri fark edin ve zorlandığınız anlarda topraklama tekniklerini kullanın.

İlgili okumalar: travma belirtileri nelerdir?, kompleks travma nedir? ve EMDR mi BDT mi? Kadıköy Bostancı'daki ofisimizde ve online olarak yürütülen travma terapisi sürecimiz hakkında bilgi alabilirsiniz.

Bu konuda profesyonel destek almayı düşünüyorsanız Travma Terapisi ve EMDR Terapisi sayfalarından sürecin nasıl işlediğini inceleyebilir; Bostancı'daki ofiste ya da online görüşme için randevu talep edebilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Kendinize özgü bir değerlendirme için bir ruh sağlığı uzmanına başvurunuz.